Las bohas deu Duò Espinasse

[en français]


Las bohas, intruments d'istòrias, demòran actualas e daubridas a l'avénguer.

Bohas

La familha de las bohas b'ei regde mèi espandida que çò que los imatges comuns e dèishan créser. Deguens nòstes enregistrements, en bèth seguir lo nòste caminament musicau, que'n decobriratz daubuas.
Ua boha qu'ei un instrument de vent compausat d'ua saca, lo mès sovent de pèth de craba arrevirada, caperada o non de teishut (la rauba), que servish coma resèrva d'aire embohat sia per la boca deu musician, sia per un bohet.
Gràcias a socas de husta, qu'i junhen l' autbòi melodic de l'espiula simpla o dobla, e un o mèi d'un bordons, lo mèi sovent de l'espiula simpla.
Segon la provenença, decoracions numerosas a basi de tintas, d'acide, de còrna, d'òs, d'ivòri, d'estam o de plomb qu'empolidan e qu'assolidan las hustas d'ebèn o d'aubre frutèr.
Au long de l'Istòria, los bordons, qu'impausan sovent ua musica deu caractèr modau, e son estats ateunhats o suprimits au contacte d'instruments navèths (cople acordeon - cabreta per exemple). Auèi, qu'ei possible, mercés au trabalh remirable d'invencion e de renovacion deus factors, d'obténguer mestissatges instrumentaus.


Bohas occitanas

La boha de las Lanas de Gasconha. Qu'èra jogada tanlèu la segonda mitat deu sègle XIX-au, dinc a las annadas 1920/30 dens un airiau que correspond a la seuva lanesa (a caravat suus despartaments de Lanas, de Gironda, d'Òlt e Garona e de Gèrs). Instrument drin a despart dens la familha, pr'amor que lo hautbòi e lo bordon, cadun de l'espiula simpla, e son dens lo medish tròç de husta : lo pihet. En fèit, que s'agish pas mès d'un bordon pr'amor que's pòt obténguer suu medish canèth duas e mès tres nòtas, e realizar atau un acompanhament ritmico-armonic.

La Bodèga o Craba : boha de la Montanha Negra (entre Lauragués e Menerbés). La sua saca qu'ei hèita d'ua pèth de craba sancèra (que se'n tira lo nom) qu'i caben 60 a 80 litres d'aire. Lo bordon d'espatla qu'ei impausant e lo graíle de la pèrça larga que'u da un caractèr, a còps borrolhut, rede particular. Las suas decoracions, lo flocatge, que'n hornishen au son caractèr espectaclós.

Bohas lanusquetas

Bodèga


Bohas deu Centre.

Mèi au nòrd, de Berry, Borbonés, Morvan e Nivernés e de las regions occitanas limitròfas (d'Auvernhe mès que mès), que venguen las Musetas. Ja sonan dens cada roman de George Sand per exemple. Los quites "bals musette" b'èran originalament bals que s'i dançava au son d'aquera boha que los immigrats auvernhasses a Paris e apitavan dens lo barri de la Bastille. La sua factura qu'ei rede complexa, e qu'a sovent un bordon grand, d'espatla o verticau, e un bordon paralèle au hautbòi. Daubuas, coma las musettes Béchonnet, qu'inclusen un bordon tresau, mèi petit. Las decoracions de tinta o d'estam que son remirablas, e mèi nos escapèsse ua part bèra deu son sens. Lo trabalh deus factors d'aquestas 25 annadas passadas que'n hascoc instruments cromatics regde performants, damb'ua tessitura d'ua octava e mièja. Sovent, que'us hasen servir en cople o en triò bohas a la quarta, a la quinta o a l'octava. La longor deu hautbòi pagerada en poças ancians deu Centre que determina auèi lo son nom. Que hasèm servir musetas de 14, 16, 20 e 23 poces.

Museta de 23 poças.


Dens los nòstes enregistraments, qu'ensajam de hèr servir e de combinar las bohas enter eras o damb instruments mès, entà servir la nòsta musica, sense se limitar de çò qu'èra de hèr autes còps ( mès quau ac sap ? ). Instruments solistas, de duò o de formacions mès bèras, que las jogam per ua musica actuala, terriblament enrasigada dens l'avénguer.



© Duò Espinasse
fotòs P. Boissier
realisacion OccitaNet